ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ

Η ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΧΛΩΡΑΚΑΣ

Η Χλώρακα, όπως κάθε τόπος με ιστορία, δεν είναι μόνο οι δρόμοι και τα σπίτια που φαίνονται σήμερα. Είναι η γη που την περιβάλλει, οι τοποθεσίες της, τα παλιά της όρια και οι μνήμες των ανθρώπων που έζησαν πάνω σε αυτή.

Η πληθυσμιακή εξέλιξη της κοινότητας φανερώνει την πορεία της μέσα στον χρόνο:

1946: 877 κάτοικοι
2011: 5340 κάτοικοι

Από ένα μικρό γεωργικό χωριό εξελίχθηκε σε μια σύγχρονη κωμόπολη, χωρίς όμως να χάσει τη βαθιά σχέση της με το παρελθόν.

Το όνομα της Χλώρακας συναντάται σε βενετικούς χάρτες του 1400 με την ονομασία FLORAKAS, όπως αναφέρει ο Χρίστος Μαυρέσης στο βιβλίο του για την ιστορία και τη λαογραφία της κοινότητας.

Παράλληλα, η προφορική παράδοση που μεταφέρθηκε από γενιά σε γενιά αναφέρει ότι παλαιότερα ο τόπος ονομαζόταν Πραστιόριζο ή Πρασκίουρο, ονομασία που συνδέθηκε με την εικόνα της περιοχής.

Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, τα πρώτα σπίτια ήταν κτισμένα κατά μήκος της άκρης του οροπεδίου, σχηματίζοντας μια πράσινη ουρά. Στους πρόποδες του οροπεδίου απλώνονταν εύφορες εκτάσεις, όπου φύτρωναν θεόρατες δρύες, βελανιδιές και τρεμιθιές, δημιουργώντας ένα μακρύ πράσινο τοπίο, μια πράσινη ουρά, που έδωσε την παλαιότερη αυτή ονομασία.

Οι πρώτοι κάτοικοι της Χλώρακας ήταν κυρίως βοσκοί και γεωργοί. Η θέση του οικισμού στις παρυφές του οροπεδίου δεν ήταν τυχαία. Από εκεί μπορούσαν να επιβλέπουν τη θάλασσα και να αντιλαμβάνονται έγκαιρα πιθανούς κινδύνους από επιδρομές πειρατών και Σαρακηνών, ώστε να προστατεύουν τις οικογένειες και τα υπάρχοντά τους.

Οι πρώτες κατοικημένες περιοχές εκτείνονταν από τα υψώματα μετά τη σημερινή οδό Χατζηφιλίππου και έφθαναν μέχρι τα υψώματα της Λέμπας, στην περιοχή του προϊστορικού συνοικισμού.

Καθώς η κοινότητα μεγάλωνε και αυξανόταν ο πληθυσμός, οι κάτοικοι απέφευγαν να κτίζουν πάνω στην εύφορη γη που καλλιεργούσαν στις χαμηλότερες περιοχές. Έτσι άρχισαν σταδιακά να μετακινούνται προς το εσωτερικό του οροπεδίου, όπου η γη ήταν πιο πετρώδης και καλυπτόταν από άγρια βλάστηση, κυρίως σχοινιές και αρκόσσιηλλες, που παρέμεναν πράσινες όλο τον χρόνο.

Από αυτή τη χλωρή γη, σύμφωνα με την τοπική παράδοση, προήλθε και το όνομα Χλώρακα.

ΤΑ ΠΑΛΑΙΑ ΣΥΝΟΡΑ ΤΗΣ ΧΛΩΡΑΚΑΣ

Η σημερινή διοικητική έκταση της Χλώρακας δεν αντιπροσωπεύει την παλαιότερη σχέση των κατοίκων με τη γη. Σε παλαιότερες εποχές, οι περιουσίες των Χλωρακιωτών εκτείνονταν σε πολύ μεγαλύτερη περιοχή.

Οι εκτάσεις που συνδέονταν με κατοίκους της Χλώρακας έφθαναν μέχρι τον φάρο της Κάτω Πάφου, ανέβαιναν προς τις παρυφές της πόλης του Κτήματος, στα σημερινά Κάτω Περιβόλια, άγγιζαν τις παρυφές του οροπεδίου του Μουττάλλου και έφθαναν μέχρι τα σημερινά Διπλαρκάτσια.

Από εκεί ακολουθούσαν την περιοχή προς την Έμπα, μέχρι το σημερινό δημοτικό σχολείο, και στη συνέχεια προς την Κισσόνεργα, όπου λίγο πριν από την περιοχή Ζιλιχός ολοκληρώνονταν τα παλιά όρια της Χλώρακας.

Μέσα σε αυτή την ευρύτερη περιοχή βρισκόταν και η σημερινή περιοχή της Λέμπας, η οποία κατά παλαιότερους χρόνους είχε στενή σχέση με τη Χλώρακα, κυρίως όσον αφορά τις ιδιοκτησίες και τη γεωργική εκμετάλλευση της γης.

Τη σχέση αυτή μαρτυρούν διάφορα γεγονότα και παραδόσεις.

Ολόκληρες οι περιουσίες της περιοχής πάνω από τη σημερινή λεωφόρο Μακαρίου και μέχρι την Έμπα και τη Ζυλιχό, βρίσκονται μέχρι σήμερα σε ιδιοκτησία κατοίκων της Χλώρακας.

Ένα χαρακτηριστικό περιστατικό συνέβη το 1920, επί κοινοταρχίας Γιωρκάτζιη, γνωστού και ως Γιωρκακούιν (1913–1923). Μεγάλη πυρκαγιά κατέκαυσε αυή τη γη. Μετά από έρευνες της αποικιακής κυβέρνησης, η φωτιά αποδόθηκε σε κακόβουλη ενέργεια. Σύμφωνα με τους τότε κανονισμούς, όταν ο υπεύθυνος δεν εντοπιζόταν, η ζημιά επιβαλλόταν να πληρωθεί από την κοινότητα. Η αποικιακή κυβέρνηση απαίτησε το ποσό των οκτώ λιρών από την κοινότητα της Χλώρακας, επειδή οι περισσότερες εκτάσεις της περιοχής ανήκαν σε Χλωρακιώτες.

Ο κοινοτάρχης της Χλώρακας Γιωρκάτζιης αρνήθηκε να πληρώσει, υποστηρίζοντας ότι η περιοχή δεν ανήκε διοικητικά στη Χλώρακα αλλά στην Έμπα. Η κοινότητα της Έμπας αποδέχθηκε την κατάσταση και κατέβαλε το πρόστιμο.

Χρόνια αργότερα, όταν τέθηκε θέμα χαρτογράφησης της περιοχής, ο Έπαρχος Πάφου ενημέρωσε τον κοινοτάρχη Χλώρακας Ιωάννη Λιασίδη ότι μπορούσε να υποβληθεί αίτηση ώστε η περιοχή αυτή, μαζί με τις εκτάσεις της Κάτω Πάφου και των Κάτω Περιβολιών, να ενταχθεί στη Χλώρακα, αφού οι περισσότερες περιουσίες ανήκαν σε κατοίκους της κοινότητας.

Η προσπάθεια όμως δεν προχώρησε και έτσι οι περιοχές αυτές παρέμειναν διοικητικά στις γειτονικές κοινότητες.

Όμως η γεωγραφία ενός τόπου δεν καθορίζεται μόνο από τις γραμμές που χαράσσονται στους χάρτες. Καθορίζεται και από τους ανθρώπους που έζησαν πάνω στη γη του, καλλιέργησαν τα χωράφια του, έκτισαν τα σπίτια τους και άφησαν πίσω τους τις μνήμες τους.